مىبود ] همانا كارى بيهوده و عبث بشمار ميرفت . پس اين خلقت براى بقاى جاويدان پس از مرگ است . و فرمود كه به بعثت پيامبران براى رستگارى از بدبختى اين معاد معتقد باشيم ، زيرا احوال آدميان در آن روز از لحاظ سعادت و شقاوت مختلف خواهد بود و ما بدان آگاهى نداريم و كمال لطف خدا به آدميان در اين است كه ايشان را از چگونگى آن روز خبر دهد و دو راه سعادت يا شقاوت را براى وى باز گويد كه بدانيم بهشت مخصوص ناز و نعمت و دوزخ براى عذاب است . اينهاست امهات عقايد ايمانى كه با ادلهء عقلى به ثبوت رسيده است و ادلهء آنها از كتاب و سنت بسيار است سلف آن عقايد را از ادلهء مزبور بدست آورده و علما ما را به آنها رهبرى كرده و پيشوايان دين آنها را مسلم و محقق ساخته‌اند . اما پس از چندى در تفاصيل اين عقايد اختلاف روى داده و بيشتر انگيزه‌هاى اين اختلافات آيات متشابه است . و اختلافات مزبور سبب كشمكش‌ها و مناظرات و استدلالهائى شده است كه جنبهء عقلى آنها بيش از نقل است و در نتيجه علم كلام وضع شده است . و اينك بدين سان به تفصيل اين مجمل مىپردازيم : در قرآن وصف معبود به صورت تنزيه مطلق آمده است چنان كه وصف مزبور در آيات بسيارى دلالت آشكار بر تنزيه او دارد و نياز بتأويل هيچ يك از آنها نيست و كليهء اين آيات « سلوب » است و هر يك در باب خود صريح و آشكار مىباشد و از اين رو ايمان به آنها از واجبات به شمار ميآيد و گذشته از اين در سخنان شارع ( ص ) و صحابه و تابعان آيات مزبور بر حسب دلالت ظاهرى آنها تفسير شده است . از سوى ديگر در قرآن آيات قليل ديگرى وجود دارد كه مايهء توهم تشبيه مىشود [ و اين تشبيه يك بار در ذات و بار ديگر در صفات است ليكن سلف به علت آنكه ادلهء تنزيه فزونتر بودند و دلالت آشكار داشتند آنها را بر آيات قليل متشابه غلبه دادند و بمحال بودن تشبيه پى بردند و آن را به مردم آموختند ] [ 1 ] و حكم كردند

--> [ 1 - ) ] از « پ » و « ينى » .